Projecten | groot

Verlichting van Het Balengebouw in de wijk Roombeek te Enschede

Tijdelijk project 2005 – 2009.

De Enschedese industriewijk Roombeek kent een rijke historie en dankt haar naam aan de beek die hier van oudsher stroomt. Aan het begin van de 20e eeuw bouwden bekende textielfabrikanten indrukwekkende fabrieken langs deze beek: Poetskatoenfabriek J.J. Rozendaal, N.J. Menko en Spinnerij Roombeek.

Katoenspinnerij de Bamshoeve verscheen al in 1895, het Balengebouw werd in 1907 als ‘Katoenpakhuis’ bijgebouwd.

In de hoogtijdagen van de textielindustrie was Enschede, na het Engelse Manchester, de tweede textielstad ter wereld. In De Bamshoeve waren toen zo’n 2000 arbeiders werkzaam.

Na het faillissement van de fabriek in 1973 kwam het Balengebouw leeg te staan. Op 13 mei 2000 verwoestte de vuurwerkramp de wijk Roombeek vrijwel volledig. Het Balengebouw liep aanzienlijke schade op maar bleef behouden en kreeg een culturele bestemming als museum.

In 2005 heb ik voor dit gebouw een bijzonder lichtproject gerealiseerd.

Karakteristieke fabriekslampen zetten het gebouw in een warm licht. Ze bevinden zich op regelmatige onderlinge afstand aan de buitenmuren. De authentieke kappen zijn afkomstig van de naburige poetskatoenfabriek J.J. Rozendaal. Hier is thans Museum TwentseWelle gevestigd.

De lampen werden aangestuurd door de ca. 4 meter brede schakelkast die in het bijgebouwtje stond, en hier de gehele achterwand besloeg.

De historische schakelmaterialen op de kast waren afkomstig vanéén van de transformatorhuizen van De Bamshoeve. Hiermee werd de stroomvoorziening van de hele fabriek geregeld. Deze schakelmaterialen zijn gemaakt door de Hengelose fabriek Heemaf, die gedurende de vorige eeuw elektrische installaties voor fabrieken over de hele wereld maakte.

De voormalige portiersloge van De Bamshoeve had zo de functie van ‘schakelhuis’ gekregen.

De openingshandeling van dit project werd in 2005 verricht door de heer F. Craandijk. Hij was de laatste directeur die De Bamshoeve heeft gekend.

Dit kunstwerk is lange tijd een lichtend baken geweest in de in wederopbouw zijnde wijk Roombeek.

Vanaf 2007 is er voor het Balengebouw naar een nieuwe bestemming gezocht. Verschillende plannen, waaronder Het Cremer Museum, bleken niet haalbaar. Vanaf 2017 heeft het gebouw een nieuwe eigenaar die het gebouw een kennisintensieve, innovatieve, creatieve en culturele bestemming geeft. Het verlichtingskunstwerk heeft eveneens een nieuwe bestemming gekregen. De schakelkast staat opgesteld bij ROC van Twente, afdeling Elektrotechniek, gevestigd in de voormalige ijzergieterij Stork in Hengelo. Bezichtiging van de schakelkast is mogelijk op locatie tijdens de openingsuren.ROC van Twente Gieterij 200, 7553VZ Hengelo

De fraaie muurlampen zijn zeer solide uitgevoerd. Hierdoor waren ze geschikt voor alle weersomstandigheden.

Met hun sierlijke arm en stevige voet zijn het fraaie staande lampen. De authentieke kappen zijn afkomstig van de fabriek J.J. Rozendaal: karakteristieke jaren ’50 Philips fabriekslampen die deze fabriek tientallen jaren lang hebben verlicht. De gebogen buis stamt uit het Stoomtijdperk. Met diktematen die nog steeds wordt uitgedrukt in duimen werden dit soort buizen rond 1850 al gebruikt bij de bouw van stoommachines.

De gietijzeren handwielen komen eveneens uit oude textielfabrieken. Ze werden gebruikt om afsluiters van vloeistofleidingen te bedienen. Door het gebruik van wielen met verschillende grootte krijgen de lampen een speelse blik.

Kortom: stoere lampen met een knipoog naar de Industriële Revolutie! Met hun sterke uitstraling vormen ze een fraai element in zowel werk- als woonomgevingen.

Deze bijzondere lampen zijn te zien in Het Lichtatelier.